No Result
View All Result

Saltanat ve darbe

Adil ASYA by Adil ASYA
20 Kasım 2026
in GÜNLÜK
0
Saltanat ve darbe

Din adamının (âlim) görevi vicdanlara seslenmektir. Gündelik politika ile şarj olmaz, manipülatif okumalarla da işi olmaz. Gündelik politika dâhil, vicdanların yaralandığı noktada, Müslümana “Hakkın yanında durmayı” hatırlatır.

Dinin öğreticisi ise dinin standart (icma ve kıyas) öğrenim bilgilerini veren kişidir. Türkiye ve İslâm dünyasında son 400 yıldaki din eğitimi hususu ciddi tartışmalarla olgunlaştırılması gereken ama halen dindarlarca bunun icra edilmediği bir husustur. İslâm tarihinde daha erken dönemle ilgili yüzleşilmemiş vakıalar olmakla birlikte son 4-5 asırdaki son kırılma da Osmanlı Türkiye’si ve İslam dünyasında aşılmamış bir nokta idi.

Yıllar önce bir siyasetçi, “Yüzyıl önceden tevarüs eden (aktarılan) İslam düşüncesi yok, İslami duygu var” demişti. O vakit anlamamıştım ama haklıydı. Duygu ve düşünce, ayrı tefrik edilmelidir, birbiriyle bulamaç edilmemelidir; hele ki ideolojilerde, değer yargılarında. Ama Türkiye’de mevcut durumda bu ikisi arasındaki doğal denklemde birbirinden uzaklaştırılıyorlar, kopartılıyorlar. Bunun sonucunda “Müslüman ama güvenilmez insan”, “akademisyen ama kötü insan”, “zengin ama seviyesiz insan” ürünleri daha fazla belirginleşti.

Din adamlarının ciddi bir bölümü, Osmanlı Türkiye’sinde son 300 yılı okuyamadılar, üstüne üstlük, Kuran  metni bilgileri üzerinden sosyoloğun, psikoloğun, mühendisin, liderin, askerin, doktorun vs. vs. alanına girdiler.

Yüz yıl önce sonuçlar feci oldu.

Muhafazakâr/dindar kesimde, “bir alanın uzmanı olma haysiyeti ve gereğini taşımamanın” bu kadar yaygın olmasının bir sebebi budur. Bu durumdakilerin birçoğu, bu vaziyetlerini kendilerine ve kamuya “multi disipliner” olarak, onların bu tutumunu benimsemeyen Cumhuriyetçileri ise “departman bağnazı bürokrasi kalabalığı” olarak açıkladı. Ama bu açıklama bir aldatmacaydı.

Muhafazakâr/sağ camia, düşüncesinin bittiği yerde duygularının bir heyula gibi -ve güya kimi tartışılmazlardan güç alarak- devreye girmesini, ortamı işgal etmesini, artık doğru tespit etmeli, ön yargılardan kurtulmalı. Allah akletmemizi ister; İslâm inancında, aklı yetmediği yerlere taşıyan vahiydir.

Muhafazakâr/sağda yaygın hastalık, başından “akıl” ile başlamamak, vahiy zannettiği efsaneleri/söylentileri/masalları/yaftaları kendine yakıt etmektir. Burası çıkmaz sokak, artık görülmeli.

Tarihçi olmayan ama tarih konusunda hükümler veren birisi “bu ülkede Yunan düşmanlığı, Osmanlı düşmanlığı kadar çok olmadı” demiş. Maksat belli. Tespit gerçek dışı. Başka alt hedefler de var, polemiklerle muhtelif kişi ve fiilleri arkalamak… Hiç hoş değil. Lâkin Osmanlı Devleti’ni olur olmadık suiistimal etmek halkta bıkkınlığa neden olur. Osmanlı’ya sahip çıkmak, ulus devletinden vazgeçmek, kurucuyu ve esasları sevmemek, Türk kimliğini inkâr etmek demek değildir.

Öte yandan mazlumun âhı da her zorluğu devirir. Yanı sıra, Osmanlıyı sevmek, saltanatçı olmak değildir. Saltanat tarihsel olgudur, saltanatçılık hastalık. Bir insanın Türkiye Cumhuriyeti’nde oy kullanıp da saltanatçı olması ise çok absürt, yersiz, bilinçsiz bir durumdur. Ve de saltanat İslâm’a aykırıdır. 90’larda entelektüel seviyesi olan İslamcılığın abc’si idi “saltanata karşı olmak”.

Tarihle iştigal eden ama bilimle de ısrarla iştigal etmek istemeyen başkaları da, “Osmanlı Devleti’nin yıkılış sebebi”ni buyurmuş. Ama maalesef aydınlanamadık. Güya darbelermiş sebep. Gözlerimize inanamadık. “Saltanat dönemi ve darbeler”. Devamında da Türkiye Cumhuriyeti’nde darbeler esas yıkıcı etkidir diye geliyor bu “dünya göremeyiş”i. Bu hikâyeyi çok duyduk. Alın size hayâli bir düşman. “Devlet içine sızmış 1000 yıllık bir darbeci gelenek var. Bunlar Yahudi dönmesi. Bunları da dış mihraklar destekledi”. İnandıkları masal bu.

Tarihle iştigal edenin savlarına döner isek Fatih (Sultan Mehmet) ne büyükmüş ki kardeş katli tesis etmiş (belki de Sultanın tek bariz hatası). Kardeş katli kalkınca 10 küsur padişahtan 6-7’si darbeyle indirilmiş. En son Sultan Abdülaziz’e ve Sultan II. Abdülhamit’e darbe yapılmış. Abdülhamit’e yapılan darbe bir de dış mihraklıymış ve saire.

Önceki darbelerin genelinde Yeniçeri varmış.

Senaryo burada bitti.

Şimdi bu akla göre “Yeniçeri zaten dönme” (aslında Yeniçeri anladıkları gibi değil).

Alın size 1000 yıllık bir darbe-dönme-dış mihrak döngüsü.

Bir filozof, “Demokrasi cumhuriyetin, oligarşi aristokrasinin, despotluk saltanatın yozlaşmış hâlidir” der.

Saltanat zaten mutlak despotluktur. Tarihsel olgu olabilir ama literatürdeki adı budur. Mutlak despotizme karşı darbe mi olur. Halk iradesine müdahalenin adıdır darbe. Birileri bunu unuttu mu? Padişah (saltanat, mutlak monarşi) ne zamandan beri halk iradesini temsil eder oldu?

İslamcılığı ve milliyetçiliği saltanatçılığa indirgeyenler, 200 yıl önceyi, 100 yıl önceyi, Tanzimat’ı, Meşrutiyet’i, 1908 Devrimi’ni, Kurtuluş Savaşı’nı, Cumhuriyet’i anlamayanlardır. Dindarların yüzyıllık serencamındaki dar boğazlarda, 100 yıl önceki -sözde İslâm adına- yanlış kılavuzlukları tespit edemeyenler, bugün de hiç bir şey anlamamış görünmektedir.

Kurucu kişi, kadro, değerler ve Cumhuriyet üzerinde bugün bağlamının dışında -en iyi ihtimâlle- polemik döndürmeye gayret edenlerin aklî/mantıkî vaziyetleri bir kenara, içte hangi bağlama düştükleri, dışta kime hizmet ettikleri çok talihsiz bir noktadır. Birilerinin küçük dünyasında “darbe” onların hoşuna gitmeyen her şey gibi duruyor?

“Padişah devirme”ye darbe diyor bu bağlam. Darbe; cumhuriyete, demokrasiye, meşrutiyete has bir şeydir. Halkın iradesine müdahaledir. Tarihsel olgu olsa da, literatürde padişahlık/krallık/saltanat, mutlak despotizmdir. Despota darbe olmaz. Padişah devirme işine “iç ayaklanma, saray ayaklanması, saray entrikası” denilebilir. Tarihte bu yolla hanedan değiştiği bile olmuştur.

Rusya’da, İngiltere’de, Almanya’da vs. imparatorluk döneminde birden fazla hanedan olması, buna karşın Osmanlı’da 600 yıl tek hanedan olması iyi midir kötü müdür, ayrıca tartışılır. Bütün bunları darbe diye kılıfladıktan sonra, manipülasyonun büyüğü geliyor: II. Abdülhamit’e yapılan “darbe” dış mihraklıymış.

Bu anlayış “Türk’ün teorik kapasitesi olmasın, Türk toplumsal olarak bir şeyi becermiş olamaz. Rumeli’den gelenlere de ‘dönme’ deriz, böylelikle büyük bir üstünü örtme ve yaftalama ile bu işi kapatırız” noktasındadır. Abdülhamit, halk mücadelesi sonucu geri adım atarak Meşrutiyet’i kabul etmiş, fakat sonrasında verdiği sözleri yerine getirmemiştir. Halk mücadelesi, bu haksızlığa karşı önünde sonunda galip gelmiştir.

Saltanattan, meşrutiyete geçiş, mutlak otoritenin nispeten halka pay edilmesi, -ne zamandan beri- kime / niye darbe oldu?

Ucu sonu gelmeyen fantastik meddah anlatılarına İslamcılık, sağcılık, milliyetçilik denebilir mi? Ama bunlar zaman zaman İslamcının, milliyetçinin, sağcının duygularını manipülle etmektedir.

Tanzimat’tan dahi önce, Türk ve Osmanlı tarihinde Sultan’a karşı halk dirençlerine de mi darbe denilecek? Mutlak monarşiye karşı haklı/haksız toplumsal menşeli isyanlar da mı darbedir? Darbe o zaman nedir? Mutlak monarşi aşkının algı zırhı mı?

Bir Müslümanın derdi saltanat ululaması (falanca Padişahı sevmek değil) olabilir mi? Bir milliyetçi ya da vatansever, bunda nasıl müspet bir fayda bulabilir?

Birileri Osmanlı Devleti’nin Mondros mütarekesi ile yok edildiğini, 20. yüzyıl başı itibariyle bizim “yenildiğimizi”, Rusların Türkleri son 250 yıldır neredeyse kesintisiz yendiğini, İngilizlerin Okyanuslar aşıp kıtalar arası hüküm süreci başlattığını, Batılıların son 300 yıldır öyle ya da böyle bütün insanlığa yeme/içme/giyme/kültür/değerler silsilesi ve yön tayin ettiğini ne zaman kabul edecek? Propaganda dışa yapılır, içe ise gerçekçi zeminde eğitim ve planlama doktrine edilir. İçe yapılan propaganda kime hizmet eder? Analitik yapamayan retoriğe düşer.

İngilizlerin Magna Carta ile yaptığını Türkler 4-5 asır sonra yapabildi ise, tarafların daha keskin ve sert hesaplaşması kaçınılmaz olacaktır. Bu, yerçekimi kanunudur. İlâveten İngilizlerden geri kalsak da bizi var eden, 21. yüzyıla kadar taşıyan ve de birçok milletten öne geçiren Meşrutiyet/Kurtuluş/Cumhuriyet tecrübesine, manipülasyon/spekülasyon çekmek İslâmî midir? Kime hizmet eder?

Son olarak;

Milliyetçi düşüncesi ağır basanlar mı? Milliyetçi duygusu ağır basanlar mı?

İslami düşüncesi ağır basanlar mı? İslam soslu duygulanımıyla yön bulanlar mı?

Bu soruların cevabı, Türkiye’nin de, Türkiye’deki milliyetçilerin de, Türkiye’deki dindarların da geleceğinde kayda değer bir yer tutmaktadır.

Previous Post

Dünyayı yeniden paylaşacak güçleri var mı?

Next Post

Yağ diyeti

Next Post
Yağ diyeti

Yağ diyeti

Facebook Twitter Instagram

TÜM HAKLARI SAKLIDIR © 2022 TÜRKSOLU, ATATÜRKÇÜ, MİLLİYETÇİ, SOLCU GAZETE.

No Result
View All Result
  • TÜRKSOLU
  • GÜNLÜK
  • HAFTALIK
  • ARŞİV
  • İLERİ YAYINLARI KİTAPLIĞI

TÜM HAKLARI SAKLIDIR © 2022 TÜRKSOLU, ATATÜRKÇÜ, MİLLİYETÇİ, SOLCU GAZETE.

imunify-bot-check