Bir ülkede cezasızlık, yeni yolsuzlukların davetiyesidir.
Türkiye’de vatandaşın alın teriyle kazandığı paranın, yıllardır çeşitli finans kuruluşları, şirketler, yardım organizasyonları ve ekonomik ilişkiler üzerinden nasıl risklere maruz kaldığını defalarca gördük.
Her olayın hukuki niteliği farklı olabilir. Ancak değişmeyen bir gerçek var: Mağdur olan çoğu zaman vatandaş, hesap sorulmasını bekleyen ise yine vatandaş.
Geçmişe dönüp bakalım:
1. YİMPAŞ (Yozgat): Yüksek kazanç ve yatırım vaatleriyle para yatıran vatandaşların yaşadığı mağduriyetler, yıllarca Türkiye’nin gündeminde kaldı.
2. Kombassan Holding: Özellikle Avrupa’da yaşayan vatandaşlarımızın yatırımları ve sonrasında yaşanan mağduriyetler, ciddi tartışmalara neden oldu.
3. İttifak Holding: Yatırımcıların hakları, şirket faaliyetleri ve mali sorumluluklar konusunda kamuoyunun yanıt beklediği meseleler yaşandı.
4. Endüstri Holding: Tasarruflarını bu tür kuruluşlara yatıran vatandaşların yaşadığı sorunlar, denetim ve hesap verebilirliğin önemini bir kez daha ortaya koydu.
5. Jetpa ve Jet Fadıl dosyası: Yatırım ve kazanç vaatleriyle gündeme gelen şirketler ve bu dosyalar, vatandaşların ekonomik güveninin nasıl sarsılabildiğini gösterdi.
6. İhlas Finans: BDDK, 10 Şubat 2001 tarihinde kurumun faaliyet iznini kaldırdı. Yüz binlerce hesap sahibinin alacakları ve uzun yıllara yayılan tasfiye süreci, Türkiye’nin önemli finans mağduriyetlerinden biri olarak tarihe geçti.
7. Deniz Feneri davası: Almanya’da yardım paralarının usulsüz kullanılması nedeniyle mahkûmiyet kararları verildi. Türkiye’deki bağlantılar üzerine de soruşturmalar ve yargılamalar yürütüldü. Türkiye’deki dava 2015 yılında bazı sanıklar yönünden beraat ve zaman aşımı kararlarıyla sonuçlandı.
8. Kızılay’ın deprem çadırlarını satması: 6 Şubat depremlerinin ardından, Kızılay’ın iştiraki tarafından Ahbap Derneğine 2 bin 50 çadır satıldığının açıklanması kamuoyunda büyük tepki yarattı. İnsanlar afet bölgesinde çadır beklerken bir yardım kuruluşunun çadır satması, kamu vicdanında ciddi bir tartışma oluşturdu.
9. Irak petrol tahkim davası: Irak merkezî yönetiminin açtığı tahkim davasında, 2014-2018 dönemindeki petrol sevkiyatları nedeniyle Türkiye aleyhine tazminat kararı verildi. Sonraki hesaplamalarda yaklaşık 1,5 milyar dolarlık ödeme gündeme geldi. Bu olay doğrudan bir soygun değil, fakat yanlış veya hukuka aykırı kamu işlemlerinin faturasının nasıl vatandaşın sırtına yüklenebildiğinin önemli bir örneğidir.
Bunlar birbirinden farklı olaylardır. Ancak hepsinin bize hatırlattığı ortak bir soru var:
Vatandaşın parasını, kamu kaynaklarını ve ülkenin ekonomik itibarını korumakla görevli kurumlar neden zamanında ve yeterince etkili denetim yapamadı?
Bugün de kamuoyunun gündeminde yeni fon iddiaları ve vatandaşların birikimlerini kaybettiği olaylar var. Peki geçmişte yaşananlardan gerekli dersler çıkarılmış olsaydı, bugün aynı tartışmaları yeniden yaşıyor olur muyduk?
Bir ülkede hukuk yalnızca sıradan vatandaşa uygulanır, güçlü olanlar denetimden ve hesap vermekten uzak kalırsa adalet duygusu zedelenir.
Mesele hangi siyasi görüşten olduğumuz değildir. Mesele, vatandaşın alın terinin korunmasıdır.
Bizim isteğimiz çok açık:
* Her ekonomik skandalın bağımsız biçimde soruşturulması,
* Mağdurların zararlarının tespit edilmesi ve haklarının korunması,
* Kamu kaynaklarının hesabının şeffaf biçimde verilmesi,
* Sorumluluğu bulunan herkesin, makamına ve siyasi kimliğine bakılmaksızın hukuk önünde hesap vermesi,
* Aynı olayların tekrar yaşanmaması için etkili denetim mekanizmalarının kurulması.
Unutmayalım:
Bir ülkede yolsuzluk iddiaları araştırılmaz, sorumlular hesap vermez ve mağduriyetler görmezden gelinirse, bunun bedelini yalnızca bugünün vatandaşları değil, gelecek nesiller de öder.
Devletin görevi yalnızca vatandaşından vergi toplamak değil, onun alın terini ve birikimini korumaktır. Çünkü hukuk devletinde hiçbir makam dokunulmaz, hiçbir şirket denetimsiz, hiçbir kamu kaynağı sahipsiz değildir.
Ve son söz:
Geçmişin hesabı sorulmadan geleceğin güveni kurulamaz.
