Bugün 25 Aralık…
Türk Devrimi’nin Atatürk’ten sonraki en önemli ismi İsmet İnönü’nün ölüm yıl dönümü.
İsmet İnönü, Türk tarihinin ve Türk siyasetinin en önemli ve hâlâ tartışılan isimlerinden biri olarak değeri de tam olarak anlaşılamamış bir isimdir.
İsmet İnönü, her şeyden önce Mustafa Kemal’in askeridir. Ve böyle olduğu içindir ki bugün de saygıyla ve minnetle anılmayı hak etmektedir.
Evet, İsmet İnönü hem örnek bir asker, hem büyük bir devlet adamı, hem iyi bir aile babası, âşık bir eş ve gerektiğinde her şeyi vatanı için bırakacak kadar fedakâr bir devrimciydi.
Eşi Mevhibe Hanım’la I. Dünya Savaşı yıllarında evlenmişti. Evlendikten çok kısa bir süre sonra da vatanı için cepheye koşmuştu.
I. Dünya Savaşı bitip Türk Kurtuluş Savaşı başladığında da yine olması gereken yere, cepheye koşacaktı. Evde eşini ve hasta çocuğunu bırakarak… Çünkü söz konusu vatan ise gerisi teferruattı…
Atatürk’le cephede kesişen yolları, Atatürk’ün ölümüne kadar ayrılmadı. Atatürk çağırınca her şeyi bırakıp Anadolu’ya geçti ve Atatürk hangi görevi verdiyse alnının akıyla yerine getirdi.
Düzenli ordunun kurulmasında emeği çoktu. Batı Cephesi kurulurken, bugün anlı şanlı komutanlar olarak andığımız isimler görevi kabul etmezken İsmet İnönü, Batı Cephesi Komutanlığını kabul etti. I. ve II. İnönü Savaşlarında tarih yazdı ve Atatürk’ün deyişiyle “milletin makûs talihini de” yendi.
Yıllar sonra II. Dünya Savaşı sırasında devlet başkanı olan İnönü, Türkiye’yi savaştan uzak tutarak bir kez daha Türk milletinin makûs bir talihe sürüklenmesine engel olacaktı.
Cumhuriyetin ilanından sonra başbakan ve hariciye vekili sıfatıyla devrimlerin kökleşmesi ve kurumsallaşması, Türk devletinin tüm dünya tarafından tanınması için en büyük çabayı gösteren, Mudanya’da, Lozan’da bu kez de masa başında yedi düvele kafa tutan yine İnönü’ydü.
Türkiye Cumhuriyeti’nin tüm dünya tarafından bağımsız bir devlet olarak kabul edildiği Lozan Barış Antlaşması’nın imzacısı İnönü, Türkiye’de “Lozan Fatihi” olarak karşılanmıştı.
En büyük icraatı, Atatürk’ün de en çok yapmak istediği şeylerin başında gelen çok partili hayata geçişti.
Köy Enstitüleri ile Türk Aydınlanmasının yaygınlaşması için adım atan da O’ydu.
Menderes diktasına karşı muhalefet lideri olarak mücadele eden de O’ydu. Uğradığı tüm saldırılara, hatta yaralanmasına rağmen geri adım atmamıştı. Çünkü O, Mustafa Kemal’in askeriydi ve Türkiye diktaya sürüklenirken diktacıların karşısına da ilk O dikilecekti. Nasıl ki vatan için cepheye koşmaktan çekinmediyse, yine vatan için tüm baskılara, saldırılara rağmen bu kez sokaklarda, meydanlarda olacaktı.
DP iktidarını “Bu yolda devam ederseniz, sizi ben de kurtaramam” diye son kez uyaran da O’ydu, Menderes’in idamını engellemek için Başbakanlığın kapısını aşındıran da…
Aynı İnönü gün gelecek, devrimci gençliğin, Deniz’lerin idamına da karşı çıkacaktı.
Evet, bugün 25 Aralık…
“İkinci adam”a, sıradan bir bürokrata indirgenen, Atatürk’ün yoldaşı, askeri, büyük devrimci İsmet İnönü’nün ölüm yıl dönümü.
Ölümünün 52. yıldönümünde İsmet İnönü’yü saygı ve minnetle anıyorum.
Ruhu şad olsun…
