6 Şubat 2023 sabahı bu ülkede sadece toprak sarsılmadı.
Cumhuriyet’in kamucu aklı, planlama geleneği ve bilimsel yönetim anlayışı çoktan enkaz altındaydı; deprem bunu görünür kıldı.
Kahramanmaraş merkezli 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki iki büyük deprem, yaklaşık 5 kilometre gibi sığ bir derinlikte meydana geldi. Bu nedenle yıkım büyük oldu. Ama felaketi asıl büyüten, doğa değil piyasacı düzen, rant rejimi ve siyasal ihmaldi.
Resmî rakamlar ortada;
53 bin 537 yurttaş hayatını kaybetti.
107 bin 213 kişi yaralandı.
38 bin 901 bina yıkıldı.
Bu tablo bir “doğal afet” bilançosu değildir.
Bu tablo, özelleştirilmiş denetimin, affedilmiş suçların ve kutsallaştırılmış rantın bilançosudur.
Hepimiz biliyoruz ki ülkemiz bir deprem ülkesidir ve bu gerçek yeni değildir. Ama yıllardır “büyüme” adı altında şehirler beton tarlalarına çevrildi. İmar aflarıyla suç meşrulaştırıldı. Mühendislik, piyasanın insafına bırakıldı. Devlet, yurttaşını koruyan bir yapı olmaktan çıkarılıp müteahhitlerin önünü açan bir araca dönüştürüldü.
Sonuç:
Mezar olan apartmanlar…
Yetim kalan çocuklar…
Boş kalan sınıflar, suskun mahalleler…
Enkaz başlarında yankılanan “Sesimi duyan var mı?” bağırışları, sadece kurtarma çağrısı değildi. O ses, yıllardır susturulan bilimin, yok sayılan uyarıların, bastırılan kamusal aklın haykırışıydı. Felaketin ilk saatlerinde ortaya çıkan gerçek ise bir başka utancı gösterdi:
Devlet yoktu…
Halk vardı…
Yurttaş yurttaşı kurtardı.
Dayanışma, çürümüş düzenin karşısında kendiliğinden bir Cumhuriyet refleksi olarak ortaya çıktı. Ama bir ülkede halk devletsiz kalıyorsa; orada sorun deprem değil yönetim anlayışıdır.
6 Şubat bir kader değildir…
6 Şubat, siyasal zincirinin sonucudur…
Bu yüzden 6 Şubat’ı anmak sadece yas tutmak değil;
Rant düzenini teşhir etmek, sorumluları unutturmamak ve kamucu bir yeniden inşayı savunmak demektir.
Deprem değil;
Piyasa öldürdü,
Beton öldürdü,
İhmal öldürdü…
Ve bu ülke, bu düzenle yaşamaya mahkum değildir.
6 Şubat depreminde hayatını kaybeden vatandaşlarımıza saygı ve rahmetle…
