Geçtiğimiz hafta Süleymancılar Cemaati’ne yapılan operasyonun yarattığı tartışma devam ediyor. Operasyonun yapıldığı ilk saatlerden itibaren bunun tarikatın kendisine, tarikat kimliğine karşı bir operasyon olmadığını söylemiştik. Operasyonun, tarikatın AKP’ye biat etmeyen Alihan Kuriş liderliğindeki kısmının hedef alındığını ve bir sonraki adımın da tarikatı tüm varlığıyla AKP’li Süleymancılara teslim etmek olacağını tespit etmiştik. Birkaç gün içerisinde bu tespitlerimizin tamamen doğrulandığını bütün Türkiye gördü.
Şimdi kafalardaki soru şu: Bundan sonra operasyonlar sürer mi ve hangi cemaatler hedef tahtasına oturtulur?
Dün bu yazıyı yazarken hedef alınması muhtemel görünen gruplardan ilki Alparslan Kuytul’un Furkan Vakfı çevresiydi. Zaten Kuytul, Süleymancılar operasyonunu eleştiren bir açıklama yapmış ve doğrudan Saray’dan bir operasyon mesajını da Oktay Saral’ın sosyal medya paylaşımı üzerinden almıştı. Furkan grubu için klasik bir tarikat ya da cemaat diyemesek de AKP’ye tabi olmamış bir dinci grup olarak onların da bu operasyonlardan payını almasının mümkün olduğunu görüyorduk. Nitekim bu yazıyı yayına hazırladığımız bu saatlerde Alparslan Kuytul’un gözaltına alındığı ve Furkancıların şirketlerine kayyım atandığı haberi de basına yansımış bulunuyor.
Diğer yandan kamuoyunda Cübbeli Ahmet olarak tanınan Ahmet Mahmut Ünlü, kendisinin de içinden çıktığı Nakşibendî İsmailağa Cemaati’nin benzer sorunlar içinde olduğunu, orada da soydan gelen bir şeyhlik kurumu oluşturulduğunu ve buraya da müdahale edilmesi gerektiğini belirten bir açıklama yaptı. (Babadan oğula, toruna, damada geçen şeyhlik, teokratik feodal hanedan yapısı sadece İsmailağa ya da Süleymancılara özgü değil elbette. Fakat gündeme gelmesi için buraya operasyon ihtimalinin olması gerekiyor demek ki…)
Bundan birkaç ay önce Cübbeli Ahmet, doğrudan doğruya Tayyip Erdoğan’la görüştüğünde yakınlarda onun da yeniden sahaya ineceğini ve tarikatlar-cemaatler âleminde bazı etkin roller oynayacağını tahmin ettiğimiz bir video çekip paylaşmıştık.
İsmailağa’da gruplar arasındaki iç gerginlik, çoğu zaman siyasî bir boyut da kazanıyor ve yine mesele dönüp dolaşıp AKP’ye tabi olup olmamak noktasında düğümleniyor. Elbette İsmailağa’nın özel bir konumu var. İsmailağa İstanbul’daki Nakşîlerin en eski dergâhlarından biri ve orası iktidarın ihtiyaçlarına göre tam dizayn edilmeden bu meselenin AKP açısından tam bir çözüme kavuşmayacağının da altını çizelim. Burada bir şeyler olmasını bekleyelim…
Tarikat ve cemaatlerin içindeki tüm bu kavgaların ayrıntısına girmek elbette burada mümkün değil. Dolayısıyla biz konu hakkındaki temel tespitimizi ortaya koymakla yetinelim. Osmanlı’nın son döneminde tarikatlar meselesi yüzlerce kol ve tekke ile artık denetlenemez bir duruma gelince, devlet bunu 1866’da bir Şeyhler Meclisi (Meclis-i Meşâyih) kurarak bunun aracılığı ile denetim altına almaya çalışmıştı. Bu yapı üzerinden denetleme girişimleri Meşrutiyet, İttihat ve Terakki dönemlerinde de sürdü fakat böyle bir uygulama da yine konuya çözüm getirememişti. Mesele, ancak Cumhuriyetin tarikatları devrimci bir hamle ile 1925’te tasfiye etmesiyle, ilerleyen dönemde çözülebilmişti.
Şimdi AKP’nin yaptığı bu operasyonu ve yapacağı muhtemel operasyonları Osmanlı dönemindeki bu kontrol altına alma hamlesine benzetebiliriz ama arada ciddi bir fark var. O dönemki hamle, çağın ve toplumun mevcut koşulları ve kısıtlı anlayışı içerisinde olsa da, gerçekte laiklik yönünde bir hamleydi ama başarısız olmuştu. AKP ise kendi otoritesinin ve iktidarının dışında herhangi bir odak kabul etmemek adına ve kendisini tüm tarikatların üstünde bir “tarikat”, hatta tek “tarikat” ilan etmek yolunda adımlar atıyor.
AKP’nin içten içe arzu ettiği gibi tek tarikat, tek otorite olarak kalması belki mümkün değil ama iktidarın bütün bu tarikatlar sahasını tam egemenliği altına almak için bu yolda devam edeceğini tahmin etmek zor değil.
İzlemeye devam edelim…
